Znaleziska denarów rzymskich w 2017 roku

Kategoria: Poszukiwania Opublikowano: wtorek, 14, listopad 2017 Sebastian Zieliński Drukuj E-mail

Do zakończenia sezonu badawczego pozostało zaledwie kilka tygodni. Wyprawy na poszukiwania śladów przeszłości dawnej Pomezanii nie są już tak częste, bowiem coraz częściej nie sprzyjają nam warunki pogodowe. Powoli podsumowujemy bieżący sezon i nakreślamy już plany badawcze na przyszły rok. Na dzień dzisiejszy w trakcie naszych wypraw odkryliśmy ponad trzydzieści pradziejowych przedmiotów, wśród których znalazły się między innymi srebrne denary rzymskie pochodzące z II wieku naszej ery.

 

znaleziska 1

 

Wbrew temu co mogłoby się wydawać znaleziska starożytnych monet z okresu Cesarstwa Rzymskiego na naszym terenie nie należą do najczęstszych. Kiedy rozpoczynałem na terenie naszej gminy swoją przygodę z tzw. „poszukiwaniem skarbów” to przez pierwszych kilka lat w ogóle nie udało mi się znaleźć monety pochodzącej z tego okresu. Z tego co jest mi wiadome to w ciągu ostatnich 10 lat pasjonaci historii na terenie Gminy Susz znaleźli zaledwie kilkanaście srebrnych denarów pochodzących z I-II wieku. Z tego też względu odkrycia tego typu monet stanowią niezwykle cenne źródło historyczne i materiał badawczy dla osób zajmujących się badaniem pradziejów naszej ziemi.

 

Napływ monet Cesarstwa Rzymskiego na obszar będący w zainteresowaniu badawczym Stowarzyszenia Galea z całą pewnością związany jest z ówczesnym szlakiem handlowym znanym pod nazwą „Bursztynowego szlaku”. Jak wiadomo szlak ten wiódł z obszaru znajdującego się nad Morzem Śródziemnym na południowe tereny basenu Morza Bałtyckiego a jego nazwa wywodzi się od głównego surowca jakim na tej trasie handlowano, czyli bursztynu. W kontekście przedmiotowego artykułu ważne jest to, że bursztynowy szlak cały czas jest badany a jego zasięg określany na podstawie odkrywanych przedmiotów pochodzących z ówczesnego Cesarstwa Rzymskiego w postaci wyrobów z brązu, ceramiki a przede wszystkim monet.

 

W 2017 roku członkowie stowarzyszenia „Galea” odkryli pięć srebrnych denarów rzymskich. Jeden w miejscowości Dolina, trzy w miejscowości Kamieniec i jeden w Przezmarku. Do znalezienia pierwszej monety doszło w czerwcu w miejscowości Dolina. Sebastian Zieliński odkrył doskonale zachowanego denara cesarza Trajana. Marek Ulpiusz Trajan był cesarzem w latach 98-117 a znaleziona moneta pochodzi z lat 116-117 a więc ze schyłku jego panowania.

 

denar 1

 

Awers :
Popiersie cesarza zwrócone w prawo w draperii i wieńcem laurowym na głowie.
W otoku napis: IMP CAES NER TRAIAN OPTIM AVG GERM DAC
Rewers:
W centrum Mars idący w prawo trzymający włócznię i trofeum.
W otoku napis: PARTHICO PM TR P COS VI PPSPQR
Kształt lekko owalny, średnica – 20mm, waga – 2,82g

 

Kolejne dwa denary zostały odkryte w lipcu przez Andrzeja Dwórznika i Mariusza Sikorę w miejscowości Kamieniec. Denar znaleziony przez Andrzeja Dwórznika został wybity w latach 141-150. Jest to denar konsekracyjny Faustyny Starszej. Annia Galeria Faustina była żoną cesarza Antoninusa Piusa i cesarzową w latach 138-141. Faustyna Starsza posiadała czworo dzieci tj. dwóch synów i dwie córki.

 

denar 2

 

Awers :
Popiersie cesarzowej zwrócone w prawo w draperii
W otoku napis: DIVA FAUSTINA
Rewers:
W centrum paw idący w prawo z głową skierowaną w lewo.
W otoku napis: CONSECRATIO
Kształt okrągły, średnica – 17mm, waga – 2,74g

 

Denar znaleziony przez Mariusza Sikorę został wyemitowany w okresie panowania cesarzowej Faustyny Młodszej i wybity w latach 145-161. Faustina, Annia Galeria Faustina była córką Faustyny Starszej i Antoninusa Piusa, żoną cesarza Marka Aureliusza. Faustyna Młodsza posiadała aż czternaścioro dzieci, była matką cesarza Commodusa.

 

denar 3

 

Awers :
Popiersie cesarzowej zwrócone w prawo w draperii z ozdobnie spiętymi włosami
W otoku napis: FAVSTINAE AVG PII AVG FIL
Rewers:
W centrum Venus zwrócona w lewo trzymająca jabłko i ster z zawiniętym delfinem.
W otoku napis: VENUS
Kształt okrągły, średnica – 17mm, waga – 2,68g

 

Kolejny denar rzymski został odkryty w sierpniu 2017 roku w okolicy miejscowości Kamieniec przez Sebastiana Zielińskiego. Identyfikacja monety nie jest pewna, jednakże najprawdopodobniej jest to denar wybity w latach 180-192 w czasie panowania cesarza Kommodusa, który był synem Marka Aureliusza i Faustyny Młodszej. Postać Kommodusa jest nam znana z filmu „Gladiator”, w którym jednakże pomieszano fakty historyczne z fikcją dla uatrakcyjnienia produkcji.

 

denar 4

Denar Kommodusa - identyfikacja niepewna.

 

Ostatni denar rzymski do chwili publikacji niniejszego artykułu został znaleziony w miejscowości Przezmark na ternie gminy Stary Dzierzgoń przez Sebastiana Zielińskiego. Jest to denar Faustyny Starszej wybity za panowania Antoninusa Piusa. Faustyna Starsza była córką Marcusa Anniusa Verusa i Rupilii Faustyny.

 

denar 5

 

Awers :
Popiersie cesarzowej zwrócone w prawo w draperii z ozdobnie spiętymi włosami
W otoku napis: FAUSTINA AUGUSTA
Rewers:
W centrum Juno zwrócona w lewo trzymająca paterę i berło. Przy nogach z lewej strony paw.
W otoku napis: IVINONI REGINAE
Kształt okrągły, średnica – 17mm, waga – 1,95g

 

Podsumowując powyższy opis denarów rzymskich odkrytych w 2017 roku przez członków stowarzyszenia „Galea” należy stwierdzić, że wszystkie pochodziły z II wieku naszej ery i zostały wybite za panowania cesarzy z dynastii Antoninów. Większość z nich, bo aż cztery egzemplarze zostały znalezione w okolicy Kamieńca, co odzwierciedla uprzednie odkrycia. W latach 2015-2016 koło tej miejscowości znaleziono aż 14 tych srebrnych monet pochodzących z I-II wieku, z czego 11 zostało znalezionych przez Sylwię i Sebastiana Zielińskich oraz 3 przez Krzysztofa Kępińskiego z Towarzystwa Miłośników Ziemi Suskiej. Taka koncentracja monet bezsprzecznie wskazuje na silne i rozwinięte osadnictwo w opisywanym okresie na obszarze ziemi suskiej a co za tym idzie powiązanie tych ziem z dużym ruchem handlowym i Bursztynowym Szlakiem.

 

znaleziska 2

Część z denarów znalezionych przez Sylwię i Sebastiana Zielińskich w 2015 roku

 

Opisując znaleziska monet rzymskich nie mogę także pominąć chyba jednego z najważniejszych odkryć w tej materii a mianowicie skarbu denarów rzymskich znalezionego przez obecnego członka naszego stowarzyszenia Przemysława Kulpę w miejscowości Półwieś koło Zalewa. Jest to chyba największy skarb monet rzymskich znaleziony dotychczas na Pojezierzu Iławskim. Na dzień dzisiejszy depozyt ten składa się już ze 100 denarów wybitych w okresie od 96 do 195 roku naszej ery. Depozyt ten potwierdza wysokie związki gospodarcze ówczesnego Cesarstwa Rzymskiego z plemionami Gotów i Gepidów zamieszkujących ówcześnie na obszarze gminy Susz i okolicy.

 

znaleziska 3

Muzeum w Ostródzie - ekspozycja skarbu denarów rzymskich z Półwsi odkrytych przez Przemysława Kulpę.

 

 

Pin It

Odsłony: 2131